De Nederlandsche Bank heeft vorige week bekendgemaakt dat zij 86 ton goud van New York en Ottawa naar Londen heeft verplaatst. De totale Nederlandse goudvoorraad bedraagt 612,4 ton, met een waarde van 72,2 miljard euro eind vorig jaar. Voorafgaand aan de verplaatsing lag 31,3 procent in New York en 19,7 procent in Ottawa; vanaf nu is dat respectievelijk 18,5 en 18,5 procent. Het aandeel in Londen steeg hierdoor van 18,1 naar 32,1 procent, waardoor Londen na Zeist (30,8 procent) de tweede grootste opslaglocatie is geworden.
De officiële reden is crisisparaatheid: in een crisissituatie is goud in Londen sneller inzetbaar als financiële reserve, omdat het daar voldoet aan de handelsstandaarden van de London Bullion Market Association (LBMA). Goud in New York of Ottawa is in zo’n scenario minder direct inzetbaar, aldus DNB. Het meeste goud werd uit de kluis in Manhattan weggehaald: bijna de helft werd in de VS verkocht en opnieuw aangekocht in Londen. Daarnaast werd ruim 27 ton fysiek verplaatst naar Zeist.
Wat opvalt is dat dit niet de eerste keer is dat DNB haar goudvoorraad strategisch herpositioneert. Eind 2014 werd een deel van het goud uit de VS teruggehaald naar Nederland en in oktober 2016 maakte DNB bekend de goudopslag te verplaatsen naar een nieuw te bouwen Cashcentrum op het defensieterrein van Soesterberg, in Zeist. De locatie van het hoofdkantoor in de Amsterdamse binnenstad was niet geschikt voor waardetransport.
De nieuwe locatie bood twee voordelen: het militaire terrein garandeerde betere beveiliging, en — cruciaal — het Cashcentrum ligt pal naast de landingsbaan van de voormalige vliegbasis Soesterberg. Die landingsbaan, met een lengte van 3.077 meter de langste militaire baan van Nederland, is nog intact. In een noodgeval kan een Boeing 747 er in theorie landen en opstijgen om het goud snel te verplaatsen. In het Cashcentrum in Zeist ligt nu 200 ton goud opgeslagen, bijna een derde van de totale Nederlandse goudvoorraad.
Mobilisatie goudvoorraad
De keuze voor Soesterberg was opmerkelijk, omdat de goudvoorraad binnen het huidige financiële systeem geen actieve functie vervult. Waarom zou DNB de moeite nemen om het goud beter verplaatsbaar te maken als het in theorie nooit wordt ingezet? Het antwoord ligt in het aanzuiveren en mobiliseren van de goudvoorraad als voorbereiding op een scenario waarin goud wél een actieve monetaire rol speelt. DNB-president Klaas Knot gaf in een uitzending van Buitenhof zelf een hint in die richting, en in november 2023 publiceerde DNB een analyse waarin werd gesteld dat de goudvoorraad de rol van vertrouwensanker kan spelen in een toekomstig financieel stelsel — mogelijkerwijs na een herwaardering.
De keuze voor Soesterberg was daarmee niet alleen een praktische verhuizing, maar een bewuste positionering: het goud niet alleen veilig opslaan, maar het ook fysiek mobiliseerbaar maken voor het geval het monetaire systeem zich herstructureert.
Londen als knooppunt voor goudtransacties
De verplaatsing van 86 ton naar Londen past in diezelfde logica, maar dan de volgende fase. Waar de nieuwe goudkluis in Soesterberg het goud in eigen land fysiek verplaatsbaar maakt — met een landingsbaan naast de kluis — richt Londen zich op de monetaire rol van goud als settlement mechanisme: het goud plaatsen op de plek waar het het snelst kan worden ingezet, via de LBMA-standaarden die gemakkelijke verhandelbaarheid garanderen. Deze stappen — eerst goud naar Soesterberg (2022), nu goud naar Londen (2026) — laten een patroon zien van een centrale bank die haar goudvoorraad stapsgewijs voorbereidt op een actievere rol in het internationale monetaire stelsel, lang voordat zo’n rol daadwerkelijk wordt afgedwongen.
In een eerdere analyse beschreven we hoe de Britse financieel toezichthouder (FCA) werkt aan een raamwerk voor tokenised gold — gedigitaliseerd goud waarbij iedere token een claim op fysiek metaal vertegenwoordigt. Londen domineert de wereldwijde goudmarkt met 70 procent van het handelsvolume en ziet die positie bedreigd door Shanghai en Hong Kong. Tokenisatie kan het historische nadeel van goud oplossen: terwijl staatsobligaties moeiteloos als onderpand dienen, is fysiek goud lastiger te verplaatsen, verdelen en belenen. Kan dat via tokens, dan verschuift goud van waardeopslag naar bruikbaar financieel onderpand.
Conclusie
Als Londen zich profileert als centrum voor gedigitaliseerd goud, is het strategisch logisch dat centrale banken hun goud daar in bewaring leggen. De verplaatsing van 86 ton naar Londen kan daarmee niet alleen worden gelezen als tactische crisisparaatheid, maar ook als positionering voor een scenario waarin goud een actievere monetaire rol speelt, precies de ontwikkeling die we in het kader van Bretton Woods III beschrijven: herwaardering van goud als onderpand in een systeem waarin het vertrouwen in staatsleningen onder druk staat.
DNB benadrukt overigens dat men ervan uitgaat dat het goud nooit hoeft te worden ingezet — maar dat is precies de boodschap die je verwacht van een centrale bank die zich stilletjes voorbereidt op het scenario dat hij publiekelijk niet mag benoemen. De landingsbaan van Soesterberg en de kluizen van Londen zijn beide gebouwd voor een nieuwe monetaire orde, waarvan de contouren langzaam zichtbaar worden voor wie het wil zien.
Lees ook:
- DNB voorbereid op herwaardering goudvoorraad (24 november 2023)
- Bereiden centrale banken zich voor op monetaire reset (12 april 2020)
- Tokenisatie kan rol van goud fundamenteel veranderen (17 augustus 2026)
Dit artikel verscheen op 4 september in de Geotrendlines Weekly. Wil je meer van dit soort artikelen ontvangen? Laat dan onderaan deze website je e-mailadres achter en lees onze weekupdate een maand gratis!
